Geleneksel Türk tiyatrosunun zengin geçmişinde var olan Orta Oyunu, Osmanlı döneminde popülerlik kazanmış ve günümüze kadar gelmiş, genellikle sokak oyunları olarak sahnelenen, mizahi ve hiciv öğeleri içeren bir tiyatro biçimidir. Orta Oyunu, klasik formatı “orta” adı verilen açık meydanda oynanır. Oyunda Kavuklu ve Pişekar gibi belirli karakterler ve roller vardır. Oyun genellikle toplumsal konuları, günlük yaşamı ve politikayı ele alır. Oyun bir hikâyeye dayanır ama ortada bir yazılı metin yoktur. Burada Geleneksel Türk tiyatrosunun Tuluat özelliği ortaya çıkar. Oyuncular Tuluat yani doğaçlama yaparak oynarlar.

            Orta Oyunu, Türk tiyatro geleneğinde önemli bir yere sahiptir. Ancak, zamanla tiyatronun modernleşmesi ve toplum ile bireyin teknolojiye ayak uydurarak gelişmesi Orta Oyununu da dönüşüme zorlamıştır. Orta oyununun modernleşmesine ihtiyaç duyulmasının nedeni, bu türün modern tiyatro yapısının özellikleriyle pek uyuşmamasıdır. Modernleşme sürecinde, Türk tiyatrosu batılı tiyatro formlarından etkilenmiş ve bu etkileşim Orta Oyununa da yansımıştır. Bu nedenle orta oyununu batı tiyatrosuna uygulamak için çalışmalar yapılmıştır

Orta Oyununun modernleşmesi, birkaç farklı şekilde gerçekleşmiştir. İlk olarak, oyunun sahneleme biçimi ve teknikleri değişmiştir. Orta oyunu, herhangi bir yazılı metin olmadan sahnelenir ve seyircilerin etrafında toplandıkları yuvarlak bir sahnede oynanır. Geleneksel olarak sokaklarda veya açık meydanlarda oynanan Orta Oyunu, modern tiyatro sahnelerine taşınmış, İtalyan sahne olarak adlandırılan çerçeve biçimine sığdırılmak zorunda kalmıştır. Sahne tasarımı, ışıklandırma ve dekor gibi unsurlar da modern tiyatro tekniklerine uygun olarak kullanılmaya başlanmıştır. Ayrıca, Orta Oyununun içeriği ve anlatımı da modernleşmiştir. Geleneksel hikayeler ve karakterler, günümüz toplumunun ihtiyaçlarına ve beklentilerine uygun şekilde yeniden yorumlanmıştır. Oyunlardaki tuluat sayısı azalmış artık bir metne bağlı kalınarak hareket edilmiştir. Bundan dolayı artık orta oyuncuları ortadan kalkmış ve onların yerini orta oyunu oynayan profesyonel tiyatrocular almıştır. Usta çırak ilişkisi ile aktarım sağlayan bu kültür artık modernize olmuş ve kayıt altına alınabilmektedir. Orta oyuncuları ustasından öğrendiklerinin yerini konservatuvar eğitimleri ile tiyatro içinden alınan aktarımlara bırakmıştır.

            Orta Oyununun modernleşmesi bazı tartışmalara da yol açmıştır. Kimi eleştirmenler, geleneksel Orta Oyununun özünden uzaklaşıldığını ve batılı tiyatro etkilerinin aşırı olduğunu düşünmüşlerdir. Geleneksel olanın modernleşerek geleneğin yok olduğunu savunanlar Halkbiliminde de tartışılan geleneğin nasıl varlığını koruyacağı sorusunu akıllara getirmiştir. Ancak, diğerleri modernleşmenin tiyatronun gelişimi ve toplumsal etkisi için olumlu bir adım olduğunu savunmuşlardır. Böylece gelenek korunacak ve modern zamana ayak uydurarak varlığını devam ettirilebileceğini söylemişlerdir. Orta Oyununu günümüz toplumuna ve tiyatro izleyicilerine daha uygun hale getirildiğini savunmuşlardır. Bu nedenle orta oyununu batı tiyatrosuna uygulamak için çalışmalar yapılmıştır. Kimilerine göre Orta Oyunun yapısı gereği başarısız kimilerine göre tiyatro biçimi olarak başarılı olan bu denemeler Orta Oyunun modernleşme sürecini bizlere göstermektedir.

Bir Cevap Yazın